Thema's in dit artikel: Depressie, Eenzaamheid, Rouw, Verdriet, Verlies, Weduwen, Weduwnaars
Het verlies van je partner zet je hele wereld op zijn kop. Maar wist je dat mannen en vrouwen op heel verschillende manieren worstelen met dit verlies?
Groot Amerikaans onderzoek onder meer dan 20.000 mensen laat zien dat de uitdagingen na het overlijden van een partner sterk verschillen tussen mannen en vrouwen. Dat helpt om beter te begrijpen wat er gebeurt met weduwen en weduwnaars.
Vrouwen kampen vooral met financiële zorgen
Als vrouw kun je na het overlijden van je partner geconfronteerd worden met een forse inkomensval. Het onderzoek toont aan dat weduwen gemiddeld 22 procent van hun inkomen verliezen. Dat komt doordat het pensioen van de overleden partner vaak wegvalt of sterk vermindert. Ook de AOW wordt lager.
Je ziet dat in relaties vaak een van beide partners zich vooral met financiën bezig houdt en regelmatig realiseren weduwen dat ze nooit betrokken zijn geweest bij de financiële beslissingen in het huishouden. Ze weet misschien niet hoe het pensioen van haar man precies werkt, welke verzekeringen er lopen of hoe ze toegang krijgt tot bepaalde bankrekeningen. Dat op zichzelf kan al heel overweldigend zijn om allemaal uit te moeten zoeken terwijl je ook nog eens diep in de rouw zit.
Wat opvalt is dat deze financiële problemen niet tijdelijk zijn. Het onderzoek laat zien dat vrouwen jarenlang kunnen blijven worstelen met geldgebrek. Ze teren in op hun spaargeld om rond te komen. Onderzoek laat zien dat na veertien jaar weduwschap ze gemiddeld bijna een kwart van hun vermogen hebben opgemaakt!
Mannen verliezen hun emotionele anker
Voor mannen ligt de grootste uitdaging juist op het emotionele vlak. Een weduwnaar kan ontdekken dat hij al zijn zorgen en gevoelens alleen met zijn vrouw deelde. Nu zij er niet meer is, heeft hij niemand meer om mee te praten. Waar vrouwen vaak een netwerk van vriendinnen, familie en kennissen hebben, blijken veel mannen vooral op hun partner te leunen voor emotionele steun.
Het onderzoek laat zien dat weduwnaars veel vaker kampen met depressie, eenzaamheid en verdriet dan weduwen. En waar vrouwen emotioneel meestal binnen vier jaar herstellen, worstelen mannen vaak nog na acht jaar met deze gevoelens. Een man kan merken dat hij niet weet hoe hij nieuwe vriendschappen moet opbouwen of hoe hij over zijn gevoelens moet praten met anderen.
Wat kun je doen als je vastloopt?
Hulpvragen is geen teken van zwakte. Hoe erg je er misschien ook tegenop ziet. Het is misschien wel het belangrijkste om te doen als je er zelf niet uitkomt. En met hulp kun je voorkomen dat problemen zich opstapelen!
Weduwen
Voor vrouwen is het verstandig om zo snel mogelijk de financiële situatie in kaart te brengen. Maak een afspraak met je bank om alle rekeningen door te nemen. Vraag bij het pensioenfonds van je overleden partner wat je rechten zijn. Veel pensioenfondsen hebben speciale begeleiders voor nabestaanden die je stap voor stap kunnen helpen. Ook de Sociale Verzekeringsbank kan je informeren over je AOW-rechten als weduwe.
Overweeg om een financieel adviseur in te schakelen, vooral een die ervaring heeft met het ondersteunen van weduwen. Zij kennen de valkuilen en kunnen je helpen bij het maken van een nieuw huishoudbudget. Vraag ook na bij je gemeente – veel gemeenten bieden gratis budgetcoaching aan.
Weduwnaars
Voor mannen is het zoeken naar nieuwe vormen van emotionele steun vaak de grootste uitdaging. Als je merkt dat je niemand hebt om mee te praten, overweeg dan om je aan te sluiten bij een rouwgroep. Veel mannen vinden het in het begin ongemakkelijk, maar ontdekken al snel dat het helpt om met lotgenoten te praten.
Huisartsen kunnen je doorverwijzen naar rouwtherapeuten of maatschappelijk werkers. Ook zijn er steeds meer online mogelijkheden, zoals videogesprekken met therapeuten. Voor mannen die liever niet over gevoelens praten, kunnen activiteitengroepen een uitkomst zijn zoals samen wandelen, fietsen of klussen met andere weduwnaars: daar heb je contact zonder de druk om te praten.
Hoe kun je anderen helpen?
Ben je familie of vriend van iemand die recent weduwe of weduwnaar is geworden? Dan kun je meer betekenen dan je denkt. Voor weduwen is praktische hulp bij financiële zaken vaak welkom. Bied aan om mee te gaan naar de bank of het pensioenfonds. Help met het ordenen van papieren of het invullen van formulieren.
Bij weduwnaars is juist regelmatig contact belangrijk. Nodig hem uit voor activiteiten, ook als hij vaak nee zegt. Blijf bellen of langskomen. Het onderzoek toont aan dat kinderen die dichtbij wonen een groot verschil kunnen maken voor het emotionele welzijn van hun vader. Maar ook als vriend of buur kun je veel betekenen door er simpelweg te zijn.
De weg vooruit
Rouwen is een persoonlijk proces en iedereen doet dit op zijn eigen manier. Toch helpt het om te weten dat bepaalde struggles heel normaal zijn. Vrouwen hoeven zich niet te schamen voor hun financiële zorgen: het is een realiteit waar heel veel weduwen mee kampen. En mannen hoeven zich niet zwak te voelen omdat ze emotioneel worstelen: het verlies van je levenspartner is een van de zwaarste dingen die je kan overkomen.
Het belangrijkste is om hulp te durven vragen en te accepteren. Of het nu gaat om financieel advies, emotionele steun of gewoon iemand die een keer langskomt voor een kop koffie – je hoeft het niet alleen te doen.
Bron: Gender differences in widowhood in the short-run and long-run: Financial, emotional, and mental wellbeing (The Journal of the Economics of Ageing, 2020). doi.org/10.1016/j.jeoa.2020.100258
