Kinderen

Gaming kan voor rouwenden gezonde zelfzorg zijn: even iemand anders zijn terwijl het verdriet op de achtergrond staat. Onderzoek toont dat gamers onbewust afwisselen tussen confrontatie en ontspanning. Maar wanneer gamen structureel het voelen vervangt in plaats van aanvult, verschuift het naar vermijding.

Lang is gedacht dat jonge kinderen te klein zijn om echt te rouwen. Of dat ze zo veerkrachtig zijn dat ze er vanzelf overheen komen. Dat klopt niet. Kinderen rouwen wel degelijk, maar ze doen het anders dan volwassenen. Voor iedereen die met kinderen werkt is het daarom goed om te begrijpen hoe kinderrouw eruitziet.

Professionals die met kinderen werken krijgen geen scholing in het omgaan met rouw en verlies. Europees onderzoek laat zien dat het ongemak van volwassenen de grootste belemmering vormt voor rouwende kinderen. Rouwgeletterdheid is te leren. Maar dan moet het wél onderdeel worden van de opleiding.

Richard Hattink pleit ervoor kinderen al jong over verlies te leren praten. Kinderen stellen zelf al vragen over de dood en hebben behoefte aan eerlijke antwoorden op hun niveau. Zo geef je ze taal en ruimte voor hun verdriet.

Jaarlijks verliezen duizenden kinderen een ouder of naaste. Volwassenen willen helpen maar zwijgen vaak uit angst het erger te maken. Open gesprekken beschermen kinderen tegen schuldgevoelens en fantasieën die ontstaan als niemand uitlegt hoe verlies werkt.

Broers en zussen die een broer of zus verliezen worden vaak over het hoofd gezien: alle aandacht gaat naar de ouders. Onderzoek toont dat dit verlies langdurige psychische gevolgen heeft. Erkenning, goede communicatie en blijvende sociale steun zijn beschermende factoren voor deze ‘vergeten rouwenden’.

Ruimte voor verdriet maakt ruimte voor groei. Onderzoek naar posttraumatische groei laat zien dat we niet groeien ondanks verlies, maar door de worsteling ermee. Dat heeft gevolgen voor rouwbegeleiding, opvoeding en hoe we als samenleving met tegenslag omgaan.

Wanneer een jong kind wordt geconfronteerd met de dood, is de natuurlijke impuls van veel volwassenen om te beschermen en te verzachten. We gebruiken metaforen over slapen, reizen of sterren om de harde realiteit op afstand te houden. Recent wetenschappelijk onderzoek wijst echter een andere richting aan.