Rouw

Gaming kan voor rouwenden gezonde zelfzorg zijn: even iemand anders zijn terwijl het verdriet op de achtergrond staat. Onderzoek toont dat gamers onbewust afwisselen tussen confrontatie en ontspanning. Maar wanneer gamen structureel het voelen vervangt in plaats van aanvult, verschuift het naar vermijding.

Lang is gedacht dat jonge kinderen te klein zijn om echt te rouwen. Of dat ze zo veerkrachtig zijn dat ze er vanzelf overheen komen. Dat klopt niet. Kinderen rouwen wel degelijk, maar ze doen het anders dan volwassenen. Voor iedereen die met kinderen werkt is het daarom goed om te begrijpen hoe kinderrouw eruitziet.

Professionals die met kinderen werken krijgen geen scholing in het omgaan met rouw en verlies. Europees onderzoek laat zien dat het ongemak van volwassenen de grootste belemmering vormt voor rouwende kinderen. Rouwgeletterdheid is te leren. Maar dan moet het wél onderdeel worden van de opleiding.

Waarom raakt het overlijden van een oude moeder of een verre kennis soms harder dan verwacht? Onderzoek laat zien: het gaat niet alleen om wie je verliest, maar om alles wat met diegene verdwijnt. De zorgtaak, de familierol, de buffer tussen jou en je eigen sterfelijkheid.

Richard Hattink pleit ervoor kinderen al jong over verlies te leren praten. Kinderen stellen zelf al vragen over de dood en hebben behoefte aan eerlijke antwoorden op hun niveau. Zo geef je ze taal en ruimte voor hun verdriet.

Psychotherapie werkt vaker niet dan wel, stelt therapeut Flip Jan van Oenen. Geldt dat ook voor rouwzorg? De wetenschap zegt: deels. De meeste rouwenden herstellen op eigen kracht. Soms kan de verwachting van hulp zelfs het probleem zijn.

Broers en zussen die een broer of zus verliezen worden vaak over het hoofd gezien: alle aandacht gaat naar de ouders. Onderzoek toont dat dit verlies langdurige psychische gevolgen heeft. Erkenning, goede communicatie en blijvende sociale steun zijn beschermende factoren voor deze ‘vergeten rouwenden’.